rejestracja firmy warszawa E-pok
pl en

Odpowiedzialność osób trzecich w prawie podatkowym

Problemem godnym omówienia w kontekście długu podatkowego są zasady przeniesienia odpowiedzialności podatkowej na podmioty inne niż dłużnik. O ile w prawie cywilnym dozwolone są różne konfiguracje, to publicznoprawny charakter podatków wymusza inny typ konstrukcji prawnych. Skoro interes fiskalny determinuje kształt świadczenia podatkowego – to dla ochrony tego interesu mechanizm odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe musi być obarczony przymusem. Instytucja odpowiedzialności osób trzecich wykorzystywana jest pod rządami ordynacji podatkowej w sytuacji, w której podatnik uchyla się od wykonania ciążącego zobowiązania lub gdy na podstawie wszczętej egzekucji majątek podatnika okazuje się być niewystarczający do zaspokojenia wierzyciela podatkowego. Odpowiedzialność osób trzecich uzasadniona jest związkiem ekonomicznym podatnika z osobą trzecią, która uzyskuje korzyści z majątku bądź dochodu podatnika. Analiza przepisów ordynacji podatkowej pozwala stwierdzić, że odpowiedzialność osób trzecich obok związku ekonomicznego może być również uzasadniona więzami organizacyjnymi lub rodzinnymi, a także nawiązanym wcześniej stosunkiem cywilnoprawnym. Przepisy ordynacji podatkowej zawierają zamknięty katalog przypadków, w których odpowiedzialność może zostać przeniesiona na osoby trzecie. W literaturze pojawia się odosobniony pogląd, który stwierdza, że poszerzanie odpowiedzialności osób za nie swoje zobowiązania jest nie do pogodzenia z zasadą demokratycznego państwa prawa. Uważam, że taki pogląd można określić jako odosobniony, ponieważ w doktrynie akceptuje się taką formę ochrony interesów fiskalnych związku publicznoprawnego. Podmioty, których to dotyczy są wprost wskazane w ustawie. Ukształtowanie tej instytucji powoduje, że można wskazać na jej solidarny charakter. Jest on istotnie zmodyfikowany przez subsydiarny charakter, który nie zezwala na dowolność w wyborze podmiotu, do którego skierowane będzie roszczenie. W pierwszej kolejności wymaga dochodzenia należności od podatnika. Wskazać można również na akcesoryjny oraz następczy charakter odpowiedzialności, ponieważ odpowiedzialność nie może powstać bez istnienia obowiązku wobec pierwotnego dłużnika. Odpowiedzialność pozostaje w ścisłym związku z tym obowiązkiem. Omawiana instytucja ma charakter posiłkowy, a więc środki, które zmierzają do realizacji zobowiązania skierowane powinny być przede wszystkim wymierzone w głównej mierze pod adresem podatnika. Mechanizm prawny odpowiedzialności osób trzecich wiąże skutki istnienia zobowiązania z podmiotem innym niż podatnik. Odpowiedzialność ponoszona jest za cudzy dług, jednak nie uwalnia to podatnika od odpowiedzialności. W pierwszym rzędzie odpowiedzialność dotyczy zaległości podatkowych oraz również takich, które zostały przejęte przez następcę prawnego. Odpowiedzialność może być poniesiona za niepobrane podatki oraz pobrane, a niewpłacone przez inkasenta lub płatnika. Rozciąga się to tym samym na należności ciążące na powyżej wskazanych podmiotach. Obciążenie odpowiedzialnością osobę trzecią następuje w drodze decyzji. Decyzja ta jest odrębną decyzją w stosunku do takich, które wymierzają lub określają podatek. Dlatego też nie może kwestionować wcześniejszych ustaleń dokonanych w toku postępowania podatkowego. Decyzja o odpowiedzialności z reguły podejmowana jest odrębnie od decyzji określającej i ustalającej wysokość zobowiązania lecz istnieją przypadki, w których jedna decyzja może rozstrzygnąć o ciążących na podatniku należnościach oraz odpowiedzialności osoby trzeciej. Przed wszczęciem postępowania na organie podatkowym ciąży powinność wykluczenia istnienia przesłanek negatywnych co prowadzenia tego postępowania. Muszą zaistnieć dostateczne dowody potwierdzające niemożność wywiązania się z zobowiązania dłużnika pierwotnego oraz bezskuteczność egzekucji. Przedmiotem postępowania są okoliczności prawne i faktyczne uzasadniające rozszerzenie odpowiedzialności na osobę trzecią. Wykazanie przesłanek odpowiedzialności wiąże z określeniem wysokości należności, za którą będzie odpowiedzialna osoba trzecia. Podstawą ustaleń będzie z reguły rozstrzygnięcie wydane wobec pierwotnie zobowiązanego.

Wykazanie charakteru odpowiedzialności osób trzecich wymaga zobrazowania na konkretnym przykładzie. Tym przykładem będzie odpowiedzialność członka rodziny za zaległości podatkowe. Podstawą tej odpowiedzialności są powiązania majątkowe pomiędzy między podmiotami. Członek rodziny odpowiadał będzie tylko wówczas jeżeli zostaną wykazane wszystkie przesłanki zawarte w dyspozycji przepisów ordynacji podatkowej. Niewykazanie chociażby jednej przesłanki przez organ podatkowy skutkuje niemożnością obciążenia członka rodziny. Za członka rodziny uznać można tylko takie podmioty, które są wprost wskazane w ustawie. Odpowiedzialność dotyczy zaległości podatkowych, które wynikają z działalności gospodarczej prowadzonej przez podatnika. Zaległości muszą powstać w czasie, którym członek rodziny współdziałał z podatnikiem w wykonywaniu działalności, osiągając tym samym korzyści. Tak więc zaległości podatkowe muszą pozostawać w związku z działalnością gospodarczą podatnika. Mogą dotyczyć podatków pośrednich jak i np. podatku dochodowego od osób fizycznych, przy opodatkowaniu dochodu z działalności gospodarczej. Odpowiedzialność członka rodziny dotyczyć może świadczeń pozostających w związku z działalnością gospodarczą takich jak np. opłata skarbowa. Odpowiedzialność ograniczona jest wysokością osiągniętych korzyści, które nie zawsze będą miały charakter pieniężny. Dlatego też organ podatkowy powinien ustalić całościowy wymiar osiągniętych korzyści.

powrót do listy artykułów

Przyjdź do E-poki rozwijaj swój biznes z profesjonalistami!

Nasze serwisy:wiza-online.plcITcloud.pl